2016 jylǵy 19 tamyz, Astana, Úkimet Úıi
Iаdrolyq jáne radıasııalyq avarııalarǵa den qoıýdyń ulttyq josparyn bekitý týraly
«Atom energııasyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2016 jylǵy 12 qańtardaǵy Zańy 5-babynyń 7) tarmaqshasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýly etedi:
1. Qosa berilip otyrǵan Iаdrolyq jáne radıasııalyq avarııalarǵa den qoıýdyń ulttyq jospary bekitilsin.
2. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri K.MÁSIMOV
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń
2016 jylǵy 19 tamyzdaǵy №467 qaýlysymen bekitilgen
Iаdrolyq jáne radıasııalyq avarııalarǵa den qoıýdyń ulttyq jospary
1. Jalpy erejeler
1. Osy Iаdrolyq jáne radıasııalyq avarııalarǵa den qoıýdyń ulttyq jospary (býdan ári - Jospar) «Atom energııasyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2016 jylǵy 12 qańtardaǵy Zańy (budan ári - Zań) 5-babynyń 7) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi.
2. Osy Jospar Qazaqstan Respýblıkasynyń ortalyq memlekettik jáne jergilikti atqarýshy organdaryna, atom energııasyn paıdalaný salasyndaǵy qyzmetti júzege asyratyn jeke jáne zańdy tulǵalarǵa qoldanylady.
3. Osy Josparda mynadaı uǵymdar paıdalanylady:
1) tótenshe jaǵdaılar (tehnogendik sıpattaǵy) – qaýipti óndiristik faktorlardyń zııandy áserinen, kólik avarııalary men basqa da avarııalardan, órtterden (jarylystardan), kúshti áser etetin ýly, radıoaktıvti jáne bıologııalyq qaýipti zattar jaıylatyn (jaıylý qateri bar) avarııalardan, ǵımarattar men qurylystardyń kenetten qulaýynan, bógetterdiń buzylýynan, tirshilikti qamtamasyz etetin elektr energetıkasy jáne kommýnıkasııa júıelerindegi, tazartý qurylystaryndaǵy avarııalardan bolǵan tótenshe jaǵdaılar;
2) azamattyq qorǵaýdyń memlekettik júıesi - Qazaqstan Respýblıkasynyń halqyn, obektileri men aýmaǵyn ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııalar kezinde týyndaıtyn qaýipterden qorǵaý jónindegi jalpymemlekettik is-sharalar keshenin iske asyrýǵa arnalǵan, azamattyq qorǵaýdyń basqarý organdarynyń, kúshteri men quraldarynyń jıyntyǵy;
3) alań aýmaǵy - shekara perımetriniń shegindegi kásiporynǵa, qorshaýǵa nemese basqa kórsetkishke irgeles aýmaq. Búl sonymen qatar ıondandyrýshy sáýlelený kóziniń mańyndaǵy baqylanatyn aýmaq nemese radıonýklıdtermen lastanǵan aýmaq bolýy múmkin;
4) ıadrolyq nemese radıasııalyq avarııanyń áser etý faktory - ıadrolyq nemese radıasııalyq avarııa nátıjesinde ıadrolyq materıaldar men radıoaktıvti zattardyń shyǵaryndylary, sondaı-aq alań aýmaǵynyń radıoaktıvti lastanýy kezindegi ıondaýshy sáýle.
Josparda qoldanylatyn ózge de uǵymdar Qazaqstan Respýblıkasynyń atom energııasyn paıdalaný týraly zańnamasy salasynda paıdalanylatyn uǵymdarǵa sáıkes keledi.
2. Iаdrolyq nemese radıasııalyq avarııalarǵa den qoıý tártibi
4. Iаdrolyq jáne radıasııalyq avarııalarǵa den qoıýdyń ulttyq jospary:
1) ıadrolyq nemese radıasııalyq avarııanyń áser etý faktorlary avarııalyq ıadrolyq, radıasııalyq nemese elektrofızıkalyq qondyrǵy ornalasqan alańnyń sheginen tysqary shyqqan nemese olardyń shyǵý qateri bolǵan jaǵdaıda;
2) áseri nemese eser etý qateri Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyna taralatyn, basqa memlekettiń aýmaǵynda oryn alǵan transshekaralyq ıadrolyq nemese radıasııalyq avarııalar kezinde atom energııasyn paıdalaný salasyndaǵy ýákiletti organnyń sheshimimen qoldanysqa engiziledi.
5. Paıdalanýshy uıymdar avarııalarǵa qarsy is-sharalar josparlaryn Qazaqstan Respýblıkasynyń atom energııasyn paıdalaný salasyndaǵy zańnamasyna sáıkes ázirleıdi jáne bekitedi. Avarııalarǵa qarsy is-sharalar josparlarynda oqys oqıǵalar kezinde jáne avarııalar men olardyń saldaryn joıý kezinde personalǵa, turǵyndarǵa jáne qorshaǵan ortaǵa yqtımal áserdi barynsha azaıtý jónindegi is-qımyl tártibi men is-sharalar kózdeledi.
Alań aýmaǵyndaǵy ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııa jaǵdaıynda paıdalanýshy uıym avarııalarǵa qarsy is-sharalar josparyna sáıkes paıda bolǵan avarııany joıýǵa dereý kirisedi. Paıdalanýshy uıym ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııa saldaryna den qoıý jáne ony joıý úshin qolda bar jabdyqty paıdalanady.
Áser etý faktorlarynyń alań aýmaǵynan tysqary shyǵý qateri joq ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııalarǵa den qoıýdy paıdalanýshy uıym júzege asyrady.
6. Jergilikti aýqymdaǵy, óńirlik nemese jahandyq aýqymdaǵy ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııa kezinde ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııa saldaryna den qoıýdy jáne ony joıýdy azamattyq qorǵaý kúshteri men quraldary júzege asyrady.
Azamattyq qorǵaý kúshteri men quraldaryn uıymdastyrý, onyń is-áreketteri, basshylyǵy jáne basqarý organdary Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq qorǵaý týraly zańnamasymen anyqtalady.
7. Iаdrolyq nemese radıasııalyq avarııa saldaryn joıý kezinde, atom energııasyn paıdalaný jáne halyqtyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq salaýattylyǵy salalaryndaǵy ýákiletti organdardyń ókilderi, ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııanyń saldarlaryn joıýǵa qatysatyn adamdardyń radıasııalyq qaýipsizdigine qatysty usynystar men avarııanyń saldaryn joıý ádisterin qoldanýǵa jol berý týraly máselelerdi jedel shtab bastyǵyna engizedi.
8. Iаdrolyq jáne radıasııalyq avarııanyń transshekaralyq áser etý aspektilerin qozǵaıtyn den qoıý jónindegi is-qımyl syrtqy saıasat qyzmeti jónindegi ýákiletti organmen kelisiledi jáne halyqaralyq medısınalyq-sanıtarlyq qaǵıdalarǵa jáne Qazaqstan Respýblıkasy ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq sharttarǵa sáıkes júzege asyrylady.
9. Iаdrolyq jáne radıasııalyq avarııalar kezinde halyqqa ushyraýy múmkin tótenshe jaǵdaılardyń qaýipti faktorlarynyń týyndaý qateri jáne qajetti qaýipsizdik sharalary týraly aqparatqa kedergisiz qoljetimdilik usynylady, sonymen qatar, tótenshe jaǵdaılar týyndaǵan jaǵdaıda ómirin, densaýlyǵyn jáne jeke múlkin qorǵaý qamtamasyz etiledi.
Qajet bolǵan jaǵdaıda turǵyndar tótenshe jaǵdaılar men olardyń saldarlarynyń aldyn alý jáne olardy joıý jónindegi is-sharalarǵa azamattyq qorǵaý týraly zańnamada belgilengen shekte qatysady, sonymen qatar, qajetti ujymdyq jáne jeke qorǵaný quraldaryn paıdalanady.
10. Iаdrolyq nemese radıasııalyq avarııa saldarynan jeke jáne zańdy tulǵalarǵa, qorshaǵan ortaǵa keltirilgen zııandy (nuqsandy) óteý Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna jáne Qazaqstan Respýblıkasy ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq sharttarǵa sáıkes júzege asyrylady.
3. Qazaqstan Respýblıkasynyń ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdarynyń ıadrolyq nemese radıasııalyq avarııa kezindegi quqyqtary men mindetteri
11. Azamattyq qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organ:
1) azamattyq qorǵaý is-sharalaryn uıymdastyrý jáne júrgizý kezinde azamattyq qorǵaý kúshterine basshylyq etedi;
2) jedel rezervtiń materıaldyq quraldaryn bóledi jáne paıdalanady;
3) halyqqa, azamattyq qorǵaýdyń basqarý organdaryna jedel habar berýdi jáne olardy qulaqtandyrýdy qamtamasyz etedi;
4) avarııalyq-qutqarý jáne kezek kúttirmeıtin jumystardy júrgizýdi júzege asyrady;
5) tótenshe jaǵdaılardy joıý kezinde Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq qorǵaý salasyndaǵy zańnamasyna sáıkes uıymdardyń materıaldyq-tehnıkalyq resýrstaryn jumyldyrady;
6) Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimetine tótenshe jaǵdaılar men olardyń saldarlarynyń aldyn alý, joıý úshin memlekettik jáne jumyldyrý rezervteriniń quramyndaǵy qolda bar materıaldyq-tehnıkalyq, azyq-túlik, medısınalyq jáne basqa da resýrstardyń zapastaryn paıdalaný týraly, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń rezervinen bólinetin qarajatty paıdalaný týraly usynystar engizedi.
12. Atom energııasyn paıdalaný salasyndaǵy ýákiletti organ:
1) ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııa aýdanynda gıdrometeorologııalyq jaǵdaılarǵa jedel boljamdy júzege asyrady;
2) ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııa saldarlaryn joıýǵa qatysatyn personaldyń, adamdardyń jáne halyqtyń radıasııalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý boıynsha usynymdar beredi.
13. Halyqtyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq salaýattylyǵy salasyndaǵy ýákiletti organ:
1) radıoaktıvti lastaný aımaqtarynda halyqtyń bolýynyń erekshe rejımin reglamentteýdi anyqtaıdy;
2) baqylanatyn aýmaqtan tysqary ornalasqan halyqtyń mekendeý ortasynyń, óndiristik jáne qorshaǵan ortanyń radıoaktıvti lastaný deńgeılerine ólsheý júrgizedi, sýmen jabdyqtaý kózderinen, topyraqtan jáne azyq-túlikten synama alýdy júzege asyrady;
3) sáýlelenýge ushyraǵan adamdarǵa kómek kórsetilýin baqylaýdy qamtamasyz etedi.
14. О́nerkásiptik qaýipsizdik salasyndaǵy ýákiletti organ:
1) óz quzyreti sheginde múddeli memlekettik organdarmen birlese otyryp, avarııalardy tergep-tekserýdi uıymdastyrady jáne júrgizedi;
2) ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııa saldarlaryn joıýǵa arnalǵan arnaıy jabdyqtyń esebin júrgizedi;
3) óziniń qaramaǵyndaǵy vedomstvolyq baǵynysty áskerılendirilgen qyzmetterdi jáne ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııa aımaqtarynda qutqarý, avarııany qalpyna keltirý jáne kezek kúttirmeıtin jumystardy júrgizý úshin quralymdardy tartady.
15. Qazaqstan Respýblıkasynyń kólik salasyndaǵy memlekettik saıasatyn iske asyrýdy, kólik kesheniniń qyzmetin úılestirý men retteýdi júzege asyratyn ýákiletti organ:
1) ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııanyń saldaryn joıý úshin qajet kólikti qamtamasyz etýge baılanysty barlyq is-qımyldy úılestiredi;
2) azamattyq qorǵaý salasyndaǵy zańnamada belgilengen tártippen jeke menshiktegi kólik quraldaryn tartady;
3) ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııanyń saldaryn joıý, evakýasııalyq is-sharalardy ótkizý úshin qajet personaldy jáne jabdyqtardy, materıaldar men tehnıkalyq resýrstardy tasymaldaýdy qamtamasyz etedi;
4) ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııa saldaryna den qoıýǵa jáne ony joıýǵa tartylatyn teńiz, jerústi jáne áýe joldarymen keletin halyqaralyq kúshter men quraldardy qabyldaýǵa daıyndyqty qamtamasyz etedi.
16. Qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organ:
1) ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııa týyndaǵan sátten bastap onyń zardaptary (qarjylandyrý jáne adamdardyń materıaldyq bazasyn tartý esebinen) tolyq joıylǵanǵa deıin qorshaǵan orta obektilerine memlekettik, radıasııalyq monıtorıngti (onyń ishinde jedel ǵaryshtyq monıtorıngti) júzege asyrady;
2) baqylanatyn aımaqtan tysqary jerde lastaný jáne (nemese) ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııa saldarlarynyń sıpatyn, kózin jáne taralý aýmaǵyn anyqtaý maqsatynda taldaý júrgizý úshin qorshaǵan orta obektilerine irikteý synaǵyn alýdy júrgizedi.
17. Qorǵanys salasyndaǵy memlekettik saıasatty júzege asyratyn ýákiletti organ:
1) Qazaqstan Respýblıkasynyń kólik salasyndaǵy memlekettik saıasatyn iske asyrýdy, kólik kesheniniń qyzmetin úılestirý men retteýdi júzege asyratyn ýákiletti organnyń kelisimimen ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııaǵa den qoıý personaly, adamdary jáne jabdyǵy bar áýe kemelerine qaýipsiz dálizdi qamtamasyz etedi;
2) azamattyq qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organnyń jáne oblystardyń jergilikti atqarýshy organdarynyń suratýy boıynsha qorǵanys salasyndaǵy zańnamaǵa sáıkes Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteriniń bólimderi men bólimshelerin ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııa saldaryn joıý basshysynyń bıligine beredi.
18. Memlekettik shekarany qorǵaýdy jáne kúzetýdi júzege asyratyn ýákiletti organ (kelisim boıynsha) azamattyq qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organnyń suratýy boıynsha ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııanyń zardaptaryn joıýǵa qatysý úshin keletin sheteldik kúshter men quraldardy Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyna ótkizýdi qamtamasyz etedi.
19. Keden isi salasyndaǵy ýákiletti organ qajet bolǵan jaǵdaıda ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııa aımaǵyna jetkiziletin tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılardyń saldarlaryn joıý úshin qajetti taýarlardy kedendik deklarasııalaýdy qamtamasyz etedi.
20. Syrtqy saıasat qyzmeti salasyndaǵy ýákiletti organ ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııanyń saldaryn joıýǵa kómek kórsetý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasyna keletin sheteldik personalǵa tıisti vızalar rásimdeıdi.
21. Jergilikti atqarýshy organ ıadrolyq jáne radıasııalyq avarııa saldarlaryn joıý kezinde:
1) ortalyq memlekettik organdardyń aýmaqtyq bólimshelerin, azamattyq qorǵaý qyzmetterin jáne quralymdaryn, sondaı-aq halyqqa jáne avarııanyń saldaryn joıýǵa qatysatyn personal men adamdarǵa kómek kórsetý úshin den qoıýdyń barlyq ýaqytynda jedel medısınalyq kómek qyzmetin tartýdy;
2) avarııa aýmaǵyndaǵy lastaný saldaryna den qoıý jónindegi, sonymen qatar oblys aýmaǵyndaǵy qorshaǵan ortany saýyqtyrý jónindegi qyzmetti úılestirýdi júzege asyrady;
3) zardap shekkenderdi evakýasııalaýdy júzege asyrady.